191 İndirilecek KDV hesabı nasıl çalışır?

191 İndirilecek KDV, Tek Düzen Hesap Planı'nda 1. sınıfta (Dönen Varlıklar) yer alır ve normal bakiyesi borç yönündedir.

Neden varlık hesabı?

Alışta ödediğiniz KDV size ait bir gider değildir. Onu devlete karşı mahsup edeceğiniz bir alacak gibi düşünün: sattığınızda tahsil edeceğiniz KDV'den düşeceksiniz.

Bu yüzden KDV gidere yazılmaz. 100 ₺ + 20 ₺ KDV ödeyen bir işletmenin gideri 100 ₺'dir; 20 ₺ bilançoda varlık olarak durur.

Mahsuplaşma

Ay sonunda iki hesap karşılaştırılır:

• 391 Hesaplanan KDV — satışlarda tahsil ettiğiniz
• 191 İndirilecek KDV — alışlarda ödediğiniz

391 daha büyükse aradaki fark 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar'a geçer ve ödersiniz.

191 daha büyükse fark 190 Devreden KDV'ye aktarılır ve gelecek ay indirilmek üzere bekler. Devreden KDV, çok yatırım yapan ya da ihracat ağırlıklı çalışan işletmelerde birikir.

İndirilemeyen KDV

Her ödenen KDV indirilemez. İndirim hakkının olmadığı durumlarda KDV gidere ya da varlığın maliyetine eklenir; 191'e yazılmaz.

Bu ayrım önemli çünkü yanlış tarafa yazılan KDV beyannameyi doğrudan etkiler ve düzeltmesi geriye dönük iş çıkarır.

Oran bazında ayrıştırma

Bir belgede birden fazla KDV oranı varsa (market fişlerinde sık), her oranın KDV'si ayrı hesaplanır ama hepsi 191'e yazılır. Oranların ayrı tutulması gereken yer beyanname ekleridir, hesap değil.

Bazı bürolar yine de oran bazında alt kod açar: 191.01 (%1), 191.10 (%10), 191.20 (%20). Beyan hazırlarken kolaylık sağlar.

Tevkifatlı faturada

Tevkifatlı bir alışta KDV ikiye ayrılır:

• Satıcının faturada gösterdiği kısım → 191 İndirilecek KDV
• Sorumlu sıfatıyla beyan edeceğiniz kısım → 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar

İkincisi KDV-2 beyannamesiyle ilişkilidir ve normal indirilecek KDV'den ayrı izlenir.

Yurt dışından alınan hizmette

Yurt dışından alınan hizmetlerde KDV sorumlu sıfatıyla beyan edilir. Kayıtta hem 191'e (indirim hakkı varsa) hem 360'a satır oluşur — vergiyi siz hesaplar, siz beyan eder, aynı dönemde indirirsiniz.

Kontrol

Ay sonunda 191'in bakiyesi, o ay içindeki alış belgelerinin KDV toplamına eşit olmalıdır. Eşit değilse:

• Yön yanlış tespit edilmiş bir fatura var mı (satış, alış gibi kaydedilmiş)?
• İndirilemeyecek bir KDV buraya yazılmış mı?
• Bir belge iki kez mi kaydedilmiş?